W regionie

W drugiej połowie listopada Towarzystwo Kultury Białoruskiej zorganizowało XVIII prezentacje zespołów obrzędowych „Białoruski obrzęd na scenie”. Pokazy odbyły się w siedzibie towarzystwa przy ul. Warszawskiej 11 w Białymstoku oraz w hajnowskim i bielskim domach kultury. Z tradycyjnymi obrzędami białoruskimi zaprezentowały się zespoły folklorystyczne i grupy działające przy ośrodkach kultury i szkołach. Tradycyjnie scenkę obrzędową — tym razem „Pasad” — przygotowali też rodzice z dziećmi z oddziałów białoruskich przedszkola samorządowego nr 14 w Białymstoku. Inne pokazane obrzędy to m.in. „Pierad Juryjem” (uczniowie szkoły podstawowej w Narwi), „Uwachodziny u nowuju chatu” („Arlanie” z Orli), „Siroczaje wiasielle” („Malinki” z Malinnik), „Na wiaskowaj łaucy” (zespół z Wiejskiego Domu Kultury w Rybołach), „Wiaczorki” („Rozśpiewany Gródek”), „Wałokannie” („Kalina” z Załuk)

26 listopada w monasterze w Supraślu odbyło się jubileuszowe XXX Walne Zgromadzenie Bractwa Młodzieży Prawosławnej w Polsce. Przybyło ok. 110 uczestników. Podczas zjazdu podsumowano działalność bractwa za okres minionych dwunastu miesięcy. Obecna przewodnicząca Olga Mularczyk i jej poprzednicy — Tomasz Hanczaruk i Grzegorz Sienkiewicze — zdmuchnęli świeczki na symbolicznym jubileuszowym torcie. Ustalono plan przedsięwzięć na 2012 r., m.in. daty spotkania maturzystów na Świętej Górze Grabarce (23-25 marca) i XXXIII paschalnej pielgrzymki na Świętą Górę Grabarkę (18-20 maja).

W ostatnim tygodniu listopada w Białymstoku odbyło się seminarium „Szkoła menadżerów kultury”, skierowane do animatorów kultury z Białorusi i Polski. Zorganizowało je Towarzystwo Amicus na zlecenie polskiego MSZ w ramach projektu „Mosty dla kultury”.

Po niemal miesiącu oczekiwania zapadła ostateczna decyzja — dwujęzyczne tablice w gminie Puńsk, zamalowane wcześniej przez wandali, wrócą w dawnej formie na swoje miejsce. Zadeklarował to 27 listopada na Zjeździe Wspólnoty Litwinów w Puńsku wójt Witold Liszkowski. Przypomnijmy, iż tablice zdjęto po tym, gdy pod koniec sierpnia tego roku w 14 miejscowościach gminy Puńsk nieznani sprawcy zamalowali blisko 30 z nich biało-czerwoną farbą. Zniszczyli też obelisk, który upamiętniał litewskiego poetę Albinasa Żukauskasa.

Jak co roku, z początkiem grudnia ruszyła charytatywna akcja Wigilijnego Dzieła Pomocy Dzieciom. Po raz 18. Caritas Archidiecezji Białostockiej, Prawosławny Ośrodek Miłosierdzia Eleos i Diakonia Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego będą sprzedawać świece bożonarodzeniowe. Tegoroczne hasło akcji brzmi: „Podaruj dzieciom czas”. Dochód ze sprzedaży świec zostanie przeznaczony na całoroczne dożywianie dzieci w szkołach, prowadzenie świetlic środowiskowych, a także leczenie i rehabilitację oraz letni wypoczynek. 10 groszy ze sprzedaży każdej świecy Caritas przeznacza na pomoc głodującym dzieciom z Afryki, w tym roku z Somalii.

3 grudnia zmarł Janusz Kaczyński, wybitny białostocki architekt, autor między innymi kilku ważnych projektów cerkiewnych. Przez ostatnie ponad dziesięć lat projektował i nadzorował realizację wszystkich budów i remontów w kompleksie monasteru Zwiastowania Bogurodzicy w Supraślu. Był też współautorem — od strony funkcjonalnej i architektonicznej — koncepcji Akademii Supraskiej.

3 grudnia w Gminnym Centrum Kultury w Gródku odbyło się spotkanie prezentujące wydany właśnie album „Gródek w starej fotografii”. Wydawnictwo zawierające zdjęcia pochodzące z rodzinnych zbiorów mieszkańców Gródka i okolic, sięgające początków XX wieku, przygotowało Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Gródeckiej / Tawarystwa Siabrou Haradockaj Ziamli.

5 grudnia w VI Liceum Ogólnokształcącym w Białymstoku powstało pierwsze w kraju ekumeniczne szkolne koło Caritas-Eleos. Stosowne porozumienie w tej sprawie podpisali przedstawiciele tych organizacji charytatywnych oraz dyrektor liceum. Wszyscy oni zgodnie uznali, iż powołanie w tym liceum ekumenicznego, szkolnego koła wolontariatu Caritas-Eleos jest naturalną konsekwencją faktu, że w działalność zarówno Caritasu jak i Eleosu włącza się młodzież różnych wyznań.

7 grudnia w Płaskiej komendanci służb granicznych oraz policji Polski i Litwy podpisali porozumienie o wspólnych patrolach polsko-litewskich, które będą mogły patrolować tereny przygraniczne obu krajów. Do tej pory funkcjonariusze Policji i Straży Granicznej na terenie obcego kraju mogli uczestniczyć w patrolu jako obserwatorzy, ale nie mogli posiadać broni. Teraz wszyscy- Polacy i Litwini — mają takie same uprawnienia.

Ponad 3,5 mln zł dotacji dla Muzułmańskiej Gminy Wyznaniowej na budowę centrum kulturalnego w Kruszynianach przyznał 8 grudnia zarząd województwa podlaskiego. Kwota ta pokryje prawie 65 proc. kosztów inwestycji, wartej łącznie ok. 5,4 mln zł. Dofinansowanie pochodzi z unijnych funduszy dzielonych z Regionalnego Programu Operacyjnego. Centrum będzie elementem produktu turystycznego „Kruszyniany — historia Tatarów Polskich”. Gmina Muzułmańska organizować będzie tam imprezy religijne i kulturowe. W ten sposób chce przyciągnąć do Kruszynian turystów z kraju i zagranicy oraz zapewnić im atrakcje, które urozmaicą dłuższy pobyt w naszym regionie. Zakończenie inwestycji planowane jest na czerwiec 2012 r.

8 grudnia nieznani sprawcy zdewastowali prawosławny skit (pustelnię) św.św. Antoniego i Teodozjusza Kijowsko-Pieczerskich w Odrynkach. Jak poinformował oficer prasowy Komendy Powiatowej Policji w Hajnówce asp. Irena Kuptel, zniszczono m.in. siedem uli, drzewka przy kładce, krzyż z kopuły na bramie wjazdowej do skitu. Odcięto też przewód łączący agregat prądotwórczy z budynkami pustelni, a także zepchnięto do rowu traktor z przyczepą. Po incydencie o. archimandryta Gabriel wystosował apel z prośbą o pomoc ekonomiczną na wykonanie ogrodzenia skitu (w tym trzech bram). Ofiary należy kierować na konto bankowe skitu: 88 8086 0004 0006 3571 3000 0010 (o. Gabriel — Jerzy Giba).

9 grudnia w Muzeum i Ośrodku Kultury Białoruskiej w Hajnówce, przy współpracy z Towarzystwem Przyjaciół Hajnówki, otwarto wystawę Wiktora Kabaca „Za horyzontem”. Na ekspozycję złożyły się prace, dla których inspiracją stały się białoruskie Kuropaty — miejsce kaźni Białorusinów w okresie stalinowskim.

9, 10 i 11 grudnia na scenie białostockiej Akademii Teatralnej wystawiono pierwszą w historii teatru sztukę, wprowadzającą białoruską gwarę podlaską na deski profesjonalnego teatru, „Ja j u poli verboju rosła” na podstawie opowiadania współczesnej pisarki z Ukrainy Oksany Zabużko — „Bajka o kalinowej fujarce”. Przedstawienie przygotowała Joanna Stelmaszuk, absolwentka Akademii Teatralnej, aktywnie działająca w Związku Młodzieży Białoruskiej, inicjatorka i pomysłodawczyni Sceny Szczyty w ramach Centrum Edukacji i Promocji w miejscowości Szczyty-Dzięciołowo. Tekst na gwarę podlaską przetłumaczył Jan Maksymiuk, opiekę artystyczną i opracowanie dramaturgiczne zapewnił prof. Bohdan Głuszczak z Akademii Teatralnej, autorką muzyki do 60-minutowego spektaklu jest Marzena Rusaczyk.

W dniach 10-12 grudnia w Bielsku Podlaskim odbyły się jubileuszowe X Wieczory Muzyki Cerkiewnej. Na scenie Bielskiego Domu Kultury wystąpiły chóry z diecezji warszawsko-bielskiej i białostocko-gdańskiej. Grudniowe duchowe wieczory organizowane są w ramach działalności Instytutu Kultury Prawosławnej w Bielsku Podlaskim.

10 grudnia w Teatrze TrzyRzecze w Białymstoku odbyła się prezentacja projektu „Głosy Europy. Tradycyjne pieśni Polesia we współczesnej kulturze — polsko-białorusko-ukraińska współpraca artystyczna”. Złożyły się na nią film „Olmany”, pieśni z białoruskiego Polesia oraz występ zespołu Rada. W prezentacji wykorzystane zostały zdjęcia i nagrania wykonane w 2011 r. na terenie Białorusi, w wioskach koło Pińska i Stolina.

Maciej Żywno, dotychczasowy przedstawiciel rządu w województwie podlaskim, ponownie mianowany został przez premiera Donalda Tuska wojewodą podlaskim. 12 grudnia odebrał w Warszawie powołanie na to stanowisko. Maciej Żywno ma 35 lat.

17 grudnia w Centrum Edukacji i Promocji Kultury Białoruskiej w Szczytach-Dzięciołowie otwarto wystawę poświęconą historii i kulturze białoruskiej na Podlasiu „Białorusini Podlasia”. Wystawa powstała dzięki dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz przy wsparciu finansowym Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podlaskiego. Wernisaż wystawy uświetnił koncert Ilony Karpiuk „Nowa opowieść o kolędzie”, w ramach projektu „Tradycyja, Suczasnaść, Buduczynia”, realizowanego dzięki dotacji MSWiA.

17 grudnia w Gminnym Ośrodku Kultury w Michałowie odbyła się międzynarodowa konferencja naukowa „Dialog międzykulturowy Białystok — Grodno — Wołkowysk — Michałowo”. Wykładom polskich i białoruskich naukowców towarzyszyła multimedialna prezentacja o przedwojennym Michałowie i Wołkowysku, jak również wystawa starych fotografii Białegostoku, Grodna, Wołkowyska i Michałowa. Organizatorami konferencji były: Białoruskie Towarzystwo Historyczne, Gminny Ośrodek Kultury w Michałowie oraz Pracownia Filmu, Dźwięku i Fotografii w Michałowie.

18 grudnia na Rynku Kościuszki w Białymstoku odbyła się ekumeniczna Wigilia Miejska. Świąteczne życzenia licznie zgromadzonym mieszkańcom złożyli prezydent Białegostoku Tadeusz Truskolaski oraz katolicki metropolita białostocki abp Edward Ozorowski i prawosławny ordynariusz diecezji białostocko-gdańskiej abp Jakub. Na wigilię, organizowaną od pięciu lat głównie z myślą o osobach samotnych i biednych, przygotowano tysiące pierogów, wielkie garnki z gorącą kapustą oraz smażoną rybą. Zebrani na miejskim rynku przy dźwięku kolęd śpiewanych przez białostockie chóry, w tym także prawosławne, składali sobie życzenia

18 grudnia w sali kinowej Muzeum i Ośrodka Kultury Białoruskiej w Hajnówce odbył się maraton filmowy „Pogoń za filmem”. W krótkich formach filmowych zaprezentowali się młodzi podlascy, także białoruscy, twórcy, w tym m.in. Ilona Karpiuk i Radek Dąbrowski. Impreza odbyła się w ramach projektu realizowanego dzięki dotacji Urzędu Miasta Hajnówka w ramach realizacji zadania p.n. „Przygraniczny alians etniczny”.

Zawiązał się komitet organizacyjny obchodów 150. rocznicy Powstania Styczniowego w 2013 r. Główne uroczystości odbędą się na terenie gminy Gródek. W uroczysku Pieraciosy 29 kwietnia 2013 roku planowana jest wielka inscenizacja Bitwy pod Waliłami. Wcześniej, w 2012 roku, zostanie odnowiony Szlak Powstańców Styczniowych. Będzie on oznakowany i obudowany małą infrastrukturą — wiatami, tablicami informacyjnymi. Powstanie też wieża widokowa. W późniejszym czasie planowane jest także doprowadzenie tam kolejki wąskotorowej oraz stworzenie w Supraślu Muzeum Powstania Styczniowego. Wojewoda podlaski Maciej Żywno ma wystąpić do Sejmu i senatu z inicjatywą, by 2013 rok był rokiem Powstania Styczniowego.

Wójt gminy Narew, skazany 20 grudnia prawomocnym wyrokiem za przestępstwo umyślne — złamanie nosa mieszkańcowi gminy podczas bójki — będzie musiał pożegnać się ze stanowiskiem. Sąd Okręgowy w Białymstoku utrzymał w mocy zaskarżony zarówno przez obrońcę wójta, jak i prokuraturę, wyrok sądu pierwszej instancji. Ten skazywał Andrzeja P. na pięć miesięcy pozbawienia wolności w zawieszeniu na dwa lata. Teraz rada gminy powinna powziąć informację o prawomocnym wyroku skazującym, następnie w ciągu 30 dni podjąć uchwałę o wygaszeniu mandatu. Ta uchwała jest dla wojewody podstawą wystąpienia do premiera o zarządzenie przedterminowych wyborów i powołanie komisarza w miejsce odwołanego wójta.

Wieś Soce w gm. Narew może być uznana za zabytek. Wojewódzki konserwator zabytków prowadzi postępowanie w celu wpisania jej do rejestru. Sąsiednia Trześcianka już w nim figuruje. Obie te wsie oraz niedalekie Puchły należą do Krainy Otwartych Okiennic. Mają charakterystyczną zabudowę ulicówek ze stojącymi szczytem do drogi domami ze zdobieniami wokół okien i rzeźbionymi narożami. W Socach zachował się niezwykle specyficzny XVI-wieczny układ z dwoma szeregami zabudowy, zwanymi Suchlany i Mokrawy. Dokumentację na temat wsi przygotowują pracownicy Narodowego Instytutu Dziedzictwa (dawnego Regionalnego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków). Uważają oni, że kolejnym krokiem po wpisie wsi do rejestru może być powołanie tu parku kulturowego. Postulują też, by opracować wzorzec dla nowo wznoszonych obiektów, które powinny czerpać ze stosowanych od dziesięcioleci rozwiązań budowlanych. Chcieliby oni także, aby wokół domów pojawiała się tradycyjna, podlaska roślinność — malwy, piwonie, georginie oraz zioła. Zabytkami w naszym regionie już są Ryboły, Czyże, Topolany i Jałówka.

Blisko 40 milionów złotych z transgranicznego programu Polska-Białoruś-Ukraina pozwoli na budowę międzynarodowego przejścia granicznego w Połowcach. Istniejące od prawie dwudziestu lat przejście drogowe Połowce-Pieszczatka służy obecnie wyłącznie Polakom i Białorusinom, w dodatku obsługuje tylko ruch osobowy i to w prowizorycznych warunkach. Projekt przewiduje budowę budynku głównego, budynków kontroli szczegółowej oraz budynków kontroli paszportowo-celnej, wartowników, przewodników psów służbowych, kojców dla psów z wybiegami, usługowego oraz sanitariatów, ramp rewizyjnych, stanowiska do kontroli urządzeń rentgenowskich, wagi, pomieszczeń garażowych, wiat, wieży antenowej, bramek radiometrycznych, zapór i szlabanów drogowych. Po rozbudowie przejście zajmie 18 ha. Służby graniczne będą mogły odprawiać tam w ciągu doby, w dwóch kierunkach, około 200 samochodów ciężarowych do 7,5 t oraz około 2 tys. samochodów osobowych i 50 autobusów.

Pociąg z Białegostoku do Grodna nie zniknie jednak z rozkładu podlaskich pociągów. Choć Przewozy Regionalne wcześniej zapowiadały zamknięcie tej linii z powodu nierentowności i dużych kosztów jej funkcjonowania, to Ministerstwo Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej zdecydowało się sfinansować dwie pary pociągów dziennie z Grodna do Białegostoku i z powrotem. W nowym rozkładzie nie ma już natomiast dwóch par pociągów relacji Czeremcha — Wysokolitowsk.

W kraju

Ogłoszono wstępne wyniki przeprowadzonego w 2011 r. Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań. Okazało się, że w Polsce na stałe mieszka 38,3 mln osób, czyli o 1,1 mln mniej, niż podawano oficjalnie do tej pory. Województwo podlaskie zamieszkują 1204 tys. osób (3,1 proc. ogółu mieszkańców) i jest to jeden z najmniej zaludnionych regionów w kraju. Na razie nie podano danych na temat liczebności mniejszości narodowych. Być może poznamy je w marcu, kiedy upublicznione zostaną wyniki spisu w zakresie podstawowym. Pełny raport ma być opublikowany na przełomie czerwca i lipca.

29 listopada w Poznaniu obradowało Forum Społeczeństwa Obywatelskiego Partnerstwa Wschodniego. Obecni na spotkaniu przyjęli deklarację wzywającą do uwolnienia białoruskiego obrońcy praw człowieka Alesia Bialackiego. „Żądamy natychmiastowego i bezwarunkowego uwolnienia i pełnej rehabilitacji Alesia Bialackiego” — napisano w oświadczeniu.

7 grudnia w Białej Podlaskiej odbyło się 15. polsko-białoruskie forum gospodarcze „Dobrosąsiedztwo 2011”. Głównym organizatorem forum była Polsko-Białoruska Izba Handlowa. Większość gości stanowili biznesmeni z regionów przygranicznych Białorusi i Polski oraz wysocy rangą przedstawiciele władz i dyplomaci, w tym ambasadorowie obu państw.

10 grudnia prezydent Olsztyna Piotr Grzymowicz jedną z nagród, przyznawanych corocznie artystom i ludziom kultury związanym z regionem, wręczył naszej współpracowniczce, Tamarze Bołdak-Janowskiej. Pisarka otrzymała ją — na wniosek dziesięcioosobowej kapituły — za całokształt działalności w dziedzinie literatury. Wśród wyróżnionych znalazła się też olsztyńska Wspólnota Kulturowa Borussia, znana z wielu inicjatyw na rzecz dialogu i tolerancji między ludźmi różnych narodowości, wyznań i tradycji.

12 grudnia na warszawskim lotnisku im. F. Chopina został zatrzymany przez straż graniczną białoruski opozycjonista Aleś Michalewicz. Dzięki szybkiej reakcji polskiego MSZ Michalewicz został zwolniony i mógł kontynuować swoją podróż do Londynu. Sprawa ta odbiła się szerokim echem w całej Polsce — komentowały ją media i najważniejsi politycy. Zdaniem MSZ całe zajście zaszkodziło wizerunkowi Polski, szczególnie w kontekście niechlubnej roli, jaką nasz kraj odegrał w sprawie Alesia Bialeckiego. Polska Straż Graniczna zatrzymała Michalewicza na lotnisku, gdyż Białoruś wydała list gończy za opozycjonistą za pośrednictwem Interpolu. Zdarzenie to doprowadziło m.in. do przygotowania przez polskie władze propozycji zmian w zasadach współpracy Polski z Interpolem, które mają uniemożliwić polityczne wykorzystywanie tej międzynarodowej organizacji. Chodzi o to, by nie dochodziło już do zatrzymań m.in. białoruskich opozycjonistów. Michalewicz w marcu 2011 r., wbrew decyzji białoruskich władz, uciekł z kraju i schronił się w Czechach, gdzie uzyskał status uchodźcy.

Andrzej Poczobut, korespondent „Gazety Wyborczej” w Białorusi i działacz niezależnego Związku Polaków, został Dziennikarzem Roku 2011 miesięcznika „Press”. Wyniki dorocznego plebiscytu ogłoszono 14 grudnia. Dziennikarz Roku to nagroda za „profesjonalizm, promowanie światowych standardów pracy w mediach i przestrzeganie etycznych kanonów zawodu”. Nagrodę odebrała żona laureata — Aksana Poczobut. Dziennikarza Roku wybierają kolegia redakcyjne gazet, czasopism, stacji radiowych i telewizyjnych oraz portali internetowych. W tym roku było ich 69. Poczobut uzyskał 90 punktów. Kolejne miejsca zajęli: ks. Adam Boniecki („Tygodnik Powszechny” — 59 pkt.), Paweł Lisicki („Uważam Rze” — 34 pkt.), Krzysztof Ziemiec (TVP — 29 pkt.) i Wawrzyniec Smoczyński („Polityka” — 26 pkt.). Konkurs o tytuł Dziennikarza Roku branżowy miesięcznik „Press” organizuje od 1997 r. Oprócz statuetki — stalówki — Dziennikarz Roku otrzymał czek na 10 tys. euro.

Honorowe wyróżnienie Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich za reportaż „Reality show: wybory” otrzymał Mikołaj Wawrzeniuk. „Reality show” zostało wyróżnione w kategorii publikacji o problemach i wydarzeniach na świecie. Reportaż zrealizowany został na zamówienie Telewizji Biełsat, opowiada o wyborach prezydenckich w Białorusi w 2010 r. To już druga nagroda Mikołaja Wawrzeniuka za ten materiał. Wcześniej reportaż „Reality Show: wybory” został zwycięzcą konkursu ogólnopolskiego na 8. Międzynarodowym Festiwalu Sztuki Reportażu „Camera Obscura” w Bydgoszczy.

Projekt ustawy legalizującej produkcję bimbru i wina w gospodarstwach rolnych złożył do marszałek sejmu Ewy Kopacz Ruch Palikota. Orędownikami nowego prawa są posłowie Robert Leszczyński i Adam Rybakowicz (wybrany z Podlaskiego, które jest uważane za centrum bimbrownictwa w Polsce). Projekt ustawy zakłada, że rolnicy mogliby legalnie sprzedawać własne wyroby alkoholowe jako produkty regionalne. Wchodzi tu w rachubę zarówno produkcja bimbru, wina czy domowych nalewek.

W Republice Białoruś

30 listopada weszły w życie nowe przepisy ograniczające częstotliwość przekraczania granicy przez zmotoryzowanych Białorusinów. Zgodnie z nimi obywatele Białorusi mogą wyjechać z kraju tym samym samochodem nie częściej niż raz na osiem dni, a nie jak dotąd raz na pięć dni. Nowe prawo ma służyć ograniczeniu wywozu paliwa, które w Białorusi jest tańsze niż w Polsce i na Litwie.

30 listopada sąd w Mińsku ogłosił wyrok dla oskarżonych o ataki bombowe w czasie święta niepodległości w 2008 r. i w mińskim metrze 11 kwietnia 2010 r., który spowodował 15 ofiar śmiertelnych. Oskarżeni Zmicer Kanawałau i Uładzisłau Kowaliowou zostali skazani na kary śmierci. Sąd na wstępie uznał winę obydwu oskarżonych o terroryzm. W Białorusi wyroki śmierci wykonuje się przez rozstrzelanie.

Zapowiadane wcześniej poprawki do ustawy, mówiące o zakazie przyjmowania przez urzędników państwowych Karty Polaka, przyjęła 14 grudnia w drugim czytaniu Izba Reprezentantów, niższa izba parlamentu Białorusi. Wprowadzają one zakaz przyjmowania ulg i przywilejów od obcych państw w związku z poglądami politycznymi, religijnymi i przynależnością narodową oraz zakaz przyjmowania dokumentów dających takie ulgi. Zgodnie z tymi propozycjami, obywatel Białorusi podejmując służbę państwową będzie musiał złożyć w wydziale personalnym dokumenty przyznające mu ulgi od obcych państw. Jeśli tego nie uczyni, będzie to podstawą do zwolnienia go ze stanowiska.

19 grudnia milicja brutalnie rozpędziła ludzi, którzy wyszli na ulice Mińska, by protestować w rocznicę sfałszowanych przez władze wyborów prezydenckich. O uczczenie rocznicy apelowała m.in. organizacja młodzieżowa Młody Front, wzywając do wyjścia na prospekt Niepodległości w Mińsku ze zniczami i ustawienia ich wzdłuż ulicy. Choć na protest zdecydowało się niewiele osób, władze dobrze się do niego przygotowały — kilkadziesiąt autobusów i samochodów wypełnionych milicjantami gotowymi do akcji oczekiwało na protestujących. Nawet niewielkie grupy mieszkańców Mińska, którzy odważyli się zapalić znicze bądź przynieść zakazaną biało-czerwono-białą flagę były natychmiast w brutalny sposób pacyfikowane przez milicję. Już dzień wcześniej zatrzymywani i przesłuchiwani byli przywódcy opozycji. Niektórych spośród zatrzymanych mińskie sądy skazały na kary od 3 do 10 dni aresztu. Według oficjalnych danych aresztowano 46 osób.

19 grudnia, po demonstracji upamiętniającej zakończone brutalną rozprawą z opozycją zeszłoroczne wybory prezydenckie w Białorusi, doszło do pobicia przez nieznanych sprawców trzech działaczek ukraińskiej organizacji feministycznej FEMEN. Zostały one odnalezione w lesie w pobliżu wsi Beki w obwodzie homelskim. W dzień manifestacji tajemniczy mężczyźni porwali je i wywieźli w nieznanym kierunku. Oblali je olejem, grozili nożem, po czym obcięli im włosy. FEMEN twierdzi, że w porwaniu uczestniczyło białoruskie KGB. Okoliczności porwania działaczek FEMEN-u nie są jeszcze dokładnie znane. Białoruskie media i same członkinie organizacji podają, że dziewczyny zatrzymano na dworcu w Mińsku po demonstracji przed siedzibą KGB.

Białoruski obrońca praw człowieka Aleś Bialacki, osadzony w kolonii karnej o zaostrzonym rygorze, nie może zobaczyć się ze swoimi bliskimi, w tym z chorym 82-letnim ojcem czy z żoną. 19 grudnia sąd wydał małżonce Alesia Bialackiego — Natalii — zgodę na spotkanie jej męża z ojcem, jednak w areszcie usłyszała ona, że pozwolenie zawiera błędy. Ponadto stwierdzono, że nie ma możliwości konwojowania Bialackiego do Mińska.

Mikoła Statkiewicz, opozycjonista i były kandydat na prezydenta Białorusi, ożenił się w kolonii karnej w Szkłowie, gdzie odbywa wyrok sześciu lat pozbawienia wolności za organizację masowych zamieszek. Jego wybranką jest Maryna Adamowicz. Władze pozwoliły młodej parze na spędzenie wspólnie niecałej doby. Statkiewicz otrzymał najwyższy wyrok wydany przez sąd w serii procesów dotyczących powyborczych protestów.

Białoruskie Centrum „Supolnaść” i białostocka Fundacja Polska Pomoc, wspierana przez polski MSZ, zorganizowały konkurs dla dziennikarzy obywatelskich w Białorusi, którego celem jest „dostarczenie niezależnej informacji oraz próba znalezienia lokalnych liderów”. Do tej pory nadesłano blisko półtorej setki prac w różnych formach — tekstów, klipów filmowych, reportaży dźwiękowych. Część z nadsyłanych tekstów można przeczytać pod adresem www.narodny.by. Na zwycięzców czekają cenne nagrody, w tym komputery, kamery wideo, sprzęt do obioru telewizji Biełsat. Dziesięć osób przyjedzie z wizytą studyjną do Polski, do Białegostoku i Warszawy.

Na świecie

25 listopada przewodniczący Parlamentu Europejskiego Jerzy Buzek podczas oficjalnej wizyty w Turcji spotkał się w Konstantynopolu z ekumenicznym patriarchą Bartolomeuszem. Podczas rozmowy poruszono kwestie wolności religijnej, praw mniejszości i ochrony środowiska.

29 listopada w Brukseli odbyło się spotkanie komisarza ds. rozszerzenia i polityki sąsiedztwa UE Štefana Füle z przedstawicielami wiodących partii i ruchów opozycyjnych w Białorusi. W białoruskiej delegacji znaleźli się: sekretarz prasowy kandydata na prezydenta Andrieja Sannikowa, koordynator obywatelskiej kampanii „Białoruś Europejska", były więzień polityczny Aleksander Atroszczankou, lider Zjednoczonej Partii Obywatelskiej Anatol Lebiedźka, przewodniczący Partii BFL Aleksiej Janukiewicz, lider ruchu „O wolność” Aleksandr Milinkiewicz, przywódca partii „Sprawiedliwy Świat” Siergiej Kalakin, zastępca przewodniczącego kampanii „Mów prawdę” Andriej Dmitriew. Tematem spotkania były represje wobec białoruskiego społeczeństwa obywatelskiego oraz zwiększenie wsparcia dla niezależnych ruchów obywatelskich ze strony UE. — Stosunki z oficjalnym Mińskiem mogą zostać przywrócone jedynie pod warunkiem, że wszyscy więźniowie polityczni zostaną zwolnieni i oczyszczeni z zarzutów — powiedział europejski komisarz Füle.

W pierwszym tygodniu grudnia został opublikowany w Strasburgu raport o wykonaniu przez Polskę postanowień Europejskiej Karty Języków Regionalnych lub Mniejszościowych. Eksperci Rady Europy zalecają w nim Polsce większe wykorzystanie języków mniejszości narodowych w szkołach, urzędach, a także w mediach. Raport powstał na podstawie wizyty ekspertów w Polsce między 7 a 10 lutego 2011 r., a także pisemnych kontaktów z władzami, organizacjami i stowarzyszeniami. Eksperci są zdania, że polski rząd powinien zmienić przepisy ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych, która przewiduje, że w gminach zamieszkanych przez minimum 20 proc. przedstawicieli innych narodowości niż polska, można wprowadzić dwujęzyczne nazwy miejscowości. W raporcie napisano, że takie ustalenie limitu na 20 proc. jest sprzeczne z Kartą. Jednym z najważniejszych zaleceń skierowanych na podstawie raportu jest apel „szkolenie nauczycieli i oferowanie nauczania w językach mniejszości: białoruskim, niemieckim, kaszubskim, łemkowskim i ukraińskim”. Polska ratyfikowała Europejską Kartę Języków Regionalnych lub Mniejszościowych w 2009 r.; przygotowywane co trzy lata raporty mają na celu sprawdzenie, czy kraje-sygnatariusze wypełniają jej postanowienia. W przypadku Polski raport przygotowano po raz pierwszy.

18 grudnia, po długiej chorobie, zmarł Vaclav Havel. Były pierwszy prezydent niepodległych Czech miał 75 lat. Vaclav Havel był najważniejszym czeskim politykiem i mężem stanu ostatnich kilku dekad. W czasach komunistycznych działał w ruchu dysydenckim. Był również znanym pisarzem.

W 2011 r. na świecie zginęło co najmniej 106 dziennikarzy. Ponad 20 z nich straciło życie podczas relacjonowania powstań w krajach arabskich — podała organizacja Press Emblem Campaign z siedzibą w Genewie. Ponad stu dziennikarzy stało się przedmiotem ataku, było zastraszanych, aresztowanych i rannych w krajach regionu Północnej Afryki i Bliskiego Wschodu: Egipcie, Libii, Syrii, Tunezji i Jemenie. Z zestawienia PEC wynika, że praca reportera czy publicysty jest najbardziej niebezpieczna w Meksyku i Pakistanie. W pierwszym z tych krajów zginęło 12 dziennikarzy, głównie na skutek walk pomiędzy armią i kartelami narkotykowymi. Drugi w niechlubnym zestawieniu jest Pakistan, gdzie życie straciło 11 dziennikarzy, głównie tych pracujących w pobliżu granicy z Afganistanem. Kolejne miejsca w rankingu najniebezpieczniejszych miejsc zajmują Afganistan, Irak, Libia i Filipiny. Siedem osób zginęło w Libii, relacjonując powstanie przeciw Kaddafiemu. W 2010 r. życie straciło 105 dziennikarzy.